Tütün Bağ-Kur Kesinti Belgesi

 

 

                2926 sayılı tarımda kendi nam ve hesabına çalışanlar kanununa tabi sigortalıların prim borçlarının ürün bedellerinden tevkif suretiyle tahsil edilmesini öngören 08.01.1994 tarihli ve 94 / 5173 sayılı Bakanlar Kurulu kararına istinaden 01.04.1994 tarihinde başlatılmıştır. Bu uygulama tüm tarım ürünleri gibi tütünde de başlamış ve halen uygulanmaktadır. Kesintinin uygulandığı ilk yıllarda tütün üreticileri tarafından pek beğenilmeyen bu uygulama, özellikle yaş sınırını doldurmuş olan üreticiler tarafından, emekli olmak için kullanılmaya başlanmıştır. Tekel ve tütün şirketleri üreticilerinden aldıkları tütünlerin bedellerinden %1 olarak kestikleri bağ-kur primlerini, kesintiyi takip eden ayın sonunda ilgili şehrin Bağ-kur İl Müdürlüğü hesabına aktarmakta ve isim listelerini göndermektedir. Bu uygulama 1994 yılından bu yana devam etmektedir.

tütün şirketleri, tütün bağkur kesintisi, tekel bağkur

     

          Tütün bedellerinden yapılan kesintileri (stopaj, Bağkur Primi, Savunma Sanayi Fonu, Diğer, vb.) Tekel’in verdiği ekspertiz makbuzlarında, tütün şirketleri ise kestikleri müstahsil makbuzunda gösterip üreticilere vermişlerdir. Üreticiler verilen makbuzları genelde kaybettiklerinden kendi isimlerine ait yapılan kesinti belgelerini arar olmuşlardır. Tütünlerin satıldığı Tekel veya tütün şirketlerine dilekçe ile müracaatlar sonucu bu kesinti belgeleri elde edilmektedir. Burada önemli olan husus tütünün satıldığı Tekel veya tütün şirketine müracaat edilmelidir. Tütün bedelinden bağ-kur pirimi kesilmiş ve Bağkur’un hesabına yatırılmış olması gerekmektedir. 1994 yılından önceki üretimlerde tütün bedellerinden kesinti olmadığı için emeklilik için kullanılmamaktadır.

            2003 yılı öncesi aile reisi olmayan bayanlardan yapılan kesintileri Bağkur kabul etmemekte idi. Bu durumda iş mahkemelerine gidilerek sorun çözülüyordu. Ancak 26.01.2012 tarihli Resmi Gazete'de 6270 sayılı kanunun 13. maddesi yayınlandıktan sonra 2003 yılından önce aile reisi olmayan bayanlardan yapılan Bağkur kesintilerini iş mahkemesine gitmeden Sosyal Güvenlik Kurumu bayanların adına tescil etmektedir.

            Erkek ve kadın tütün üreticileri kesinti yapılan ayı takip eden ay başından itibaren o yılın 31 Aralık tarihine kadar olan süreyi borçlanabilmektedir. Tütün üretimi ve kesintisi aralıksız bir sonraki yılda da varsa borçlanma yıl boyu yapılmaktadır. Arada varsa boş olan yıllar için ziraat odası kaydı, tarımsal kooperatif kaydı, birlik  kayıtları gibi kayıtlar bulunabilirse o yıllar da borçlanılabilmektedir.

            1990’lı yıllarda Tekel’in dışında onlarca tütün şirketi sektörde faaliyet göstermekte idi. İflaslar, şirket birleşmeleri gibi sebeplerle günümüzde bir elin parmakları sayısınca kalan tütün şirketleri ile eski yıllarda tütününü satmış olan tütün üreticileri bağ-kur kesinti belgesi almakta muhatap bulamamaktadırlar. Eski tütün şirketlerinden Üniversal ve Vertab SOCOTAB altında, Herman, Dimon ve Spierer ALLİONCE ONE altında, Türkiye ve Tütün Limited ise T.T.L. bünyelerinde olduğundan, eski tütün kayıtları yeni şirketlerde aranmalıdır. Bunun yanında RODOP ile ALTAB Şirketleri birleşmiş ancak mahkemelik durumlar sonucu bağkur kesinti evrakları ilgili şirketlerde olmayıp SGK'nın (Konak Arşivi) arşivinde olduğu bilinmektedir.

        Tütün şirketleri Bağ-kur kesintilerini şirket merkezlerinin olduğu İzmir’deki SGK hesabına yatırmaktadırlar. Kesintilerin tütün üretiminin yapıldığı ildeki SGK’nın hesabına yatırılması ile tütün üreticileri kesinti bilgilerine daha kısa sürede ulaşarak, gereksiz yazışmalar yapılmayacaktır. Özellikle Ege, Marmara ve Karadeniz Bölgelerinde tütün şirketlerine satılmış tütünlere ait bağkur kesinti belgeleri için ilgili şirketlere müracaat edilmelidir. 

        Tekel’e tütün satmış üreticiler, Sümer Holding A.Ş. Genel Müdürlüğünden Bağkur kesinti belgelerini alabilirler. Bilgi edinme yoluyla (http://www.sumerholding.gov.tr/tr/iletisim/bilgi-edinme.aspx) adresinden veya aşağıdaki dilekçe örneği ile (faks-mektup) müracaatları değerlendirilmektedir.

        Bunun yanında Tekel’in anason ve üzüm alımları ile ilgili arşiv kayıtları Sümer Holding A.Ş. Genel Müdürlüğüne tam olarak ulaşmamıştır. Anason ve üzüm üreticilerinin başvuruları eldeki eksik kayıtlar taranarak verilmektedir. Üzüm ve anason üreticilerinin Bağ-kur kesinti belgesine ulaşma şansları daha azdır.

tütün çapası, tütün işçileri

         Sayın tütün üreticileri Tekel veya Tütün Şirketinden alacağınız belgede adınıza yapılan kesintinin Bağ-kur'un hesabına yatırılmış olması gereklidir. Alacağınız belge Bağ-kur arşivinde adınıza yapılan kesinti evrağının bulunması içindir. Kısaca arşivde yol haritasıdır.

        Tütün 2002 yılından bu yana yazılı sözleşme esasına göre üretilmektedir. Yazılı sözleşme yapılırken üreticinin ziraat odasına kaydı ile odadan alınmış çiftçi belgesi istenmektedir. 01.10.2008 tarihinden itibaren ziraat odasına kayıtlı her çiftçi diğer meslek odalarında olduğu gibi Bağ-kur’lu sayılmaktadır.