Tütünde Gübreleme

Tütün bitkisi tarla devresinin kısalığına rağmen, topraktan kaldırdığı besleyici maddelerin miktarı bakımından gübrelemeye ihtiyaç gösteren bir bitkidir. Organik veya bilhassa kimyevi gübrelerin gelişigüzel kullanılması sonucu aşırı gelişme, yaprakların kabalaşması, kurutmanın zorlaşması ve kalitenin düşmesinden korkulduğundan her tip toprağın hatta her tarlanın kendi özelliğine göre bir gübre karışımı tavsiye edilir. Fazla gübreleme ve sulama sonucu yeni dikilen tütün bitkisi hızlı gelişir ve yaprakları irileşir. Tütün kırım olgunluğuna gelemez. Sıcaklıkların bastırmasıyla yeterli suyu bulamayan tütün bitkisinde solgunluk ve pörsüme başlar. Fazla gübre verilen tütün tarlaları birkaç defa sulama ister. Sulanan tütünlerin kimyasal ve fiziksel değerleri, pazarın istediği kalite standartlarından uzaklaşır. Kalite tütünlerimiz, orta kuvvetteki tarlalara sık dikim yapmak suretiyle ve yazın kuraklığının da etkisi ile büyüme ve gelişmeyi sınırlayıcı şartlar altında yetiştirilir. Yüksek kaliteli Türk tütünü yetiştirilen topraklara gübre çok itinalı olarak verilmelidir.

Bu itibarla gübre ihtiyacı bakımından tütünlerimizin iki kategoriye ayırmamız uygun olur.

1- Geniş mesafelerle dikilen iri veya orta yapraklı, nikotini yüksek ve kuvvetli (normal) büyüyen ve gelişen (Puro, Tömbeki, Virginia, Burley, Hasankeyf, Trabzon vb.) tütünler kuvvetli toprakları tercih ettikleri gibi bunların bolca gübrelenmesinde hiçbir sakınca yoktur.

2- Dar mesafelerle dikilen orta veya küçük yapraklı, nikotini az ve büyüme ve gelişmeyi sınırlayıcı koşullar altında büyüyen (Samsun, Basmalar-İzmir, G.Hacıköy- Bafra, Marmara Bölgesi tütünleri vb.) kalite tütünleri ise tam tersine orta kuvvetteki topraklarda hafif ve dikkatli bir gübrelemeye ihtiyaç gösterirler

tütünde gübreleme
tütün çapa dönemi, tütünde gübreleme

Tütünün besin ihtiyacı, toprağın organik  veya kimyevi gübreler vasıtasıyla gübrelenmesi ile giderilir.

Organik (Çiftlik) Gübreler:  Çiftlik gübreleri bir yandan bitkilerin gelişmesi için gerekli olan bazı maddeleri saklarken diğer yandan da toprağın yapısını tarım için en uygun hale getirir.Çiftlik gübrelerinin bitkilere sağladığı besin elementleri bakımından suni gübreler gibi tek yönlü değildir. İçerisinde birçok besin elementleri bulundurmaktadır. Hayvanlar yedikleri yemlerdeki besin maddelerinin ancak %45 ‘inden yararlanabilirler. Yemdeki bitki besin maddelerinin yarısından fazlası dışkı ile ahır gübresine geçer. Çiftlik gübreleri, besin maddelerinden dolayı bitkiler için zengin bir besin maddesi deposudur. Hayvanın cinsine ve yapısına, hayvana yedirilen yemin miktarı ve besin değerine, hayvanların yemden yaralanma durumuna, hayvanların gördüğü işe, kullanılan yatakların cinsine ve miktarına ve gübrenin saklanma tekniğine göre gübrelerin besin değerleri değişkenlik gösterebilir. Kuru çiftlik gübrelerinde N (%1,5-2), P (%1,5), K (%1,5-3) besin maddesi oranları kabul edilebilir.

Kalite tütünleri 1-1,25 ton/dekar  olgunlaşmış çiftlik gübresi, iri yapraklı ve yüksek nikotinli tütünlere 2-3 ton/dekar gübre kullanılır. Çiftlik gübresi toprak yapısını düzeltir, organik madde miktarını artırır. Çiftlik gübresi bolca uygulanan tarlalarda ilk yıl tütün dikimi yapılmamalıdır. Çiftlik gübresinin yaş olarak uygulandığı tarlalarda yabancıot ve toprak zararlıları sorunu oluşabilir. Çiftlik gübresi uygulanan tütün tarlalarında besin maddesi olarak ilave kimyevi gübreler verilmelidir.

Kimyevi Gübreler: Bileşiminde azot, fosfor ve potasyum gibi bitki besin maddelerinden birini veya birkaçını bir arada bulunduran gübrelere denilmektedir. Halk arasında “ suni gübre “ veya “kimyevi gübre” diye adlandırılan gübrelerin değeri doğrudan doğruya bünyelerindeki besin maddesi miktarları ile ölçülmektedir.

Kimyevi gübreler içerisindeki bitki besin maddelerinin çeşidine göre;

1. Azotlu gübreler      

2. Fosforlu gübreler           

3. Potasyumlu gübreler

4. Kompoze gübreler diye sınıflandırılır. Tütün tarımında en fazla kullanılan mineraller azot, fosfor ve potasyumdur. Bu üç mineralin içinde bulunduğu kompoze gübreler yaygın olarak kullanılmaktadır. 

Aşağıdaki videoda Harun Dal'ın tavsiyesini bulabilirsiniz.

Ege Bölgesinde arka arkaya tütün dikilen tarlalara  dikimden 1-2 hafta önce 15-20 kg/dekar 15-15-15+ME ile 5-10 kg/dekar potasyum sülfat gübreleri (granül) karıştırılarak verilmektedir. Sözkonusu gübreler birkaç haftada bitki için kullanılabilir duruma geldiğinden, tütün dikim tarihleri ile gübreleme uyum içinde olmalıdır. Bölgede son yıllarda 3-15 Gold olarak bilinen kükürtlü kompoze gübrelerin kullanımı yaygınlaşmaktadır. Hesaplamalara göre eksik kalan besin maddeleri için AS, MAP, DAP ve TSP gübrelerinden az miktarda ilaveler yapılmaktadır. İzmir menşei tütünlerin düşük nikotinli olması istenen bir özelliktir. Fazla verilecek azot İzmir Menşei tütünün kalitesini düşürüp, nikotin oranını artırır. Sigara harmanları için istenmeyen bir ürün olacağından pazar kayıpları yaşanabilir.  

Tütün dikiminde can suyu ile beraber hümikasit, suda eritilmiş toz gübreler de verilebilmektedir. Tütünlerin çapa döneminde büyüme ve gelişme geriliği görülürse Ege Bölgesi tütünleri için yapraktan kristal formda (toz) 300 gram/dekar potasyum nitrat 100 litre suya karıştırılıp 10 gün ara ile 1-2 defa verilebilir. 

Bölgeler itibariyle toprak analiz sonuçlarına göre tütün bitkisine verilmesi gerekli saf madde olarak azot-fosfor-potasyum miktarları aşağıdaki tabloda verilmiştir.

tütün gübreleme
tütünde gübreleme